Wat is bankhelpdeskfraude?
Bankhelpdeskfraude is een vorm van oplichting waarbij u wordt benaderd door personen die zich voordoen als medewerkers van een bank om via de telefoon, e-mail of nep-bankmedewerkers aan de deur toegang te krijgen tot uw bankrekening of inloggegevens, waarna een betalingstransactie plaatsvindt en het slachtoffer geld verliest.
Wanneer is een bank verplicht om schade te vergoeden?
De vraag of een bank verplicht is om schade te vergoeden, hangt in belangrijke mate af van het juridische onderscheid tussen toegestane en niet-toegestane betalingstransacties. De wet maakt een onderscheid tussen beide categorieën. Een toegestane transactie is een transactie die iemand zelf goedkeurt of uitvoert, bijvoorbeeld door een overboeking of het invoeren van een pincode (artikel 7:522 lid 1 BW). Een niet-toegestane transactie is een betalingstransactie waarmee de betaler niet heeft ingestemd, bijvoorbeeld als een derde op onrechtmatige wijze gebruik maakt van iemands online bankieren app en daarmee een overboeking doet (artikel 7:522 lid 2 BW).
Het belang van het onderscheid tussen toegestane en niet-toegestane betalingstransacties is het rechtsgevolg dat verbonden kan worden aan de uitvoering van de transactie door de bank. Hierop zal hieronder nader worden ingegaan.
Niet-toegestane transacties
Bij een niet-toegestane betalingstransactie geldt als hoofdregel dat de bank verplicht is om het bedrag van de transactie onmiddellijk aan de rekeninghouder terug te betalen (artikel 7:528 lid 1 BW). Het uitgangspunt van de wet is dus dat de schade in beginsel voor rekening van de bank komt.
Op die hoofdregel bestaat echter een belangrijke uitzondering. De bank hoeft de schade niet te vergoeden wanneer de rekeninghouder frauduleus heeft gehandeld of opzettelijk dan wel met grove nalatigheid zijn verplichtingen heeft geschonden (artikel 7:529 lid 1 BW). Bij deze verplichtingen valt te denken aan het geheimhouden van inloggegevens, wachtwoorden en pincodes. In procedures over bankhelpdeskfraude en het vergoed krijgen van schade draait de discussie vaak over de vraag of sprake is van grove nalatigheid.
Het Kifid heeft op 20 april 2026 uitspraak gedaan en in deze uitspraak de lat voor grove nalatigheid verhoogd. Voor grove nalatigheid is vereist dat iemand zich bewust is van het feit dat hij slachtoffer dreigt te worden van bankhelpdeskfraude, maar toch de gekregen instructies opvolgt. Het Kifid overweegt in voornoemde uitspraak dat van grove nalatigheid bij bankhelpdeskfraude niet snel sprake is. Slachtoffers van bankhelpdeskfraude denken door manipulatie dat zij met een echte bankmedewerker spreken en zich daardoor niet bewust zijn van het frauderisico. Het enkele schenden van veiligheidsvoorschriften is daarom onvoldoende voor grove nalatigheid, aldus het Kifid. In dat geval geldt de hoofdregel dat de bank de schade in beginsel volledig dient te vergoeden.
Toegestane transacties
De bank moet een toegestane betalingstransactie uitvoeren, als die volgens de juiste voorwaarden is gegeven (artikel 7:533 lid 4 BW). Bij een toegestane transactie kan de bank niet worden verplicht om het bedrag van de toegestane transactie terug te betalen. De bank is aldus niet aansprakelijk voor de geleden schade. Dit betekent echter niet automatisch dat een slachtoffer met lege handen staat.
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft in 2021 een coulancekader opgesteld om schade van particuliere klanten te vergoeden in het geval sprake is van toegestane betalingstransacties. Op grond van het coulancekader kan een bank beslissen om de geleden schade geheel of gedeeltelijk te vergoeden. Voorwaarde is wel dat geld afhandig is gemaakt doordat iemand zich heeft voorgedaan als medewerker van de bank en het slachtoffer overhaalt om een betaling te doen. Indien daar geen sprake van is, vindt het coulancekader geen toepassing. Aanvullende voorwaarden zijn dat het slachtoffer aangifte heeft gedaan, het slachtoffer een particulier is en bewijs aandraagt dat hij slachtoffer is geworden.
Tot slot kan een bank aansprakelijk zijn voor de geleden schade indien zij haar zorgplicht heeft geschonden. Van een bank mag worden verwacht dat zij zich redelijkerwijs inspant om fraude en misbruik van het betalingsverkeer te voorkomen. Die zorgplicht kan meebrengen dat een bank moet ingrijpen bij opvallende of ongebruikelijke transacties die wijzen op fraude. Hierbij kan van belang zijn of transacties afweken van het normale betaalgedrag, of sprake is van ongebruikelijke spoedoverboekingen, of fraudewaarschuwingen door de bank zijn genegeerd en of de bank veiligheidsmaatregelen heeft getroffen. De zorgplicht van de bank strekt echter niet zo ver dat zij gehouden is om in het algemeen betalingstransacties te monitoren. Wanneer een bank onvoldoende heeft gedaan om fraude te voorkomen of verdachte transacties niet adequaat heeft onderzocht, kan sprake zijn van aansprakelijkheid wegens schending van de bancaire zorgplicht.
Bent u slachtoffer geworden van bankhelpdeskfraude en wordt uw schadeclaim door de bank afgewezen? Neem dan contact op met ons kantoor voor een beoordeling van uw dossier. Hoewel het wettelijke kader overzichtelijk lijkt, zijn procedures over bankhelpdeskfraude juridisch complex. Banken voeren vaak uitgebreide verweren waarin zij stellen dat sprake is van toestemming voor de betaling of van grove nalatigheid aan de zijde van de klant.
Onze advocaten kunnen bijstand verlenen bij het indienen van een bezwaarschrift, beroepschrift of het voeren van een procedure bij het Kifid of de civiele rechter. Neem direct contact op via ons contactformulier of bel 070 – 762 10 80.
