Als vaderschap ter discussie staat

Gaat het juist om het erkennen van een kind en geeft de moeder geen toestemming? Lees dan ook onze uitleg over vervangende toestemming voor erkenning.

Allereerst is van belang vast te stellen wie volgens de wet als vader van een kind wordt aangemerkt. Uit de wet (artikel 1:199 van het Burgerlijk Wetboek) blijkt dat de vader van een kind is:

1. de man die op het tijdstip van de geboorte van het kind is gehuwd dan wel een geregistreerd partnerschap is aangegaan met de vrouw uit wie het kind is geboren;
2. de man wiens huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder is ontboden vanwege zijn overlijden binnen 306 dagen voor de geboorte van het kind (zelfs als de moeder binnen die 306 dagen een nieuw huwelijk of geregistreerd partnerschap is aangegaan);
3. de man die het kind heeft erkend;
4. de man wiens vaderschap door de rechter is vastgesteld;
5. de man die het kind heeft geadopteerd.

Als op basis van één van bovenstaande gronden is komen vast te staan dat een man de vader is van een kind, is er “juridisch vaderschap”. Tussen het kind en de vader is er een familierechtelijke betrekking ontstaan. Het hebben van een familierechtelijke betrekking brengt meerdere juridische gevolgen met zich mee, maar dat onderwerp zal een ander keer aan bod komen. In deze blog gaan we verder in op ontkenning van het vaderschap.

De man wiens vaderschap is vastgesteld, kan de rechtbank verzoeken het vaderschap te ontkennen als hij niet de biologische vader is van het kind. Het is dan ook niet alleen de vader die dit verzoek kan doen bij de rechtbank, maar ook de moeder van het kind en zelfs het kind zelf.

Ontkenning van het vaderschap wordt door de rechtbank niet zomaar toegewezen, hiervoor zijn in de wet strikte voorwaarden opgenomen.

Zo kan het vaderschap op verzoek van de vader of de moeder niet worden ontkend als de man – wie dus niet de biologische vader van het kind is – vóór het aangaan van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap met de moeder wist dat zij zwanger was.

Zoals aan het begin van deze blog is uiteengezet, wordt een man op grond van de wet vader van een kind als hij ten tijde van de geboorte van het kind gehuwd is dan wel geregistreerd partnerschap heeft met de moeder. Ook als hij dus niet de biologische vader is van het kind. Als de vrouw op dat moment zwanger is van een andere man en haar (toekomstige) partner hiervan op de hoogte is, kan hij niet achteraf het vaderschap ontkennen op de enkele grond dat hij niet de biologische vader is. Hij wist namelijk al vóór het sluiten van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap dat de vrouw zwanger was van een kind waarvan hij niet de biologische vader is.

Ook kan het vaderschap op verzoek van de vader of de moeder niet worden ontkend als de man – wie dus niet de verwekker van het kind is –heeft ingestemd met de daad die tot de verwekking van het kind heeft geleid. Zoals een zwangerschap met hulp van een donor-vader. Ook in zulke gevallen kan de vader of moeder niet achteraf het vaderschap ontkennen, enkel omdat de man dan niet de biologische vader is maar de donor-vader de biologische vader is.

Nu hoor ik u al denken: “Maar wat nou als de moeder de man heeft bedrogen?”. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarbij de moeder zwanger is geraakt van een andere man, zonder dat haar partner hiervan op de hoogte was en hij al die tijd heeft gedacht dat hij de biologische vader van het kind was. In zulke gevallen bestaat er in de wet een uitzondering. De wet bepaalt namelijk dat ontkenning van het vaderschap niet wordt afgewezen, als de moeder de vader heeft bedrogen of bewust onjuist heeft geïnformeerd over wie de biologische vader is van het kind.

Een verzoek tot ontkenning van het vaderschap moet ook binnen specifieke termijnen worden ingediend. De moeder kan een verzoek tot ontkenning van het vaderschap slechts binnen een jaar na de geboorte van het kind indienen bij de rechtbank. Een vader daarentegen kan een dergelijk verzoek binnen een jaar indienen nadat hij bekend is geworden met het feit dat hij vermoedelijk niet de biologische vader van het kind is.

Naast de vader en de moeder kan ook het kind een verzoek tot ontkenning van het vaderschap bij de rechtbank indienen. Een verzoek door het kind kan worden ingediend binnen drie jaren nadat het kind bekend is geworden met het feit dat zijn vader vermoedelijk niet zijn biologische vader is. Als het kind voor zijn 18e jaar heeft ontdekt dat zijn vader niet zijn biologische vader is, dan kan het verzoek tot ontkenning van het vaderschap ook nog drie jaar nadat hij meerderjarig is geworden worden ingediend. Anders dan voor de vader of moeder is er voor het kind een ruimere termijn om een verzoek tot ontkenning van het vaderschap in te dienen.

De termijnen voor het indienen van een verzoek tot ontkenning van het vaderschap zijn daarmee erg krap en worden in beginsel ook strikt gehandhaafd. Het zijn namelijk voorwaarden die uit de wet voortvloeien. Slechts in uitzonderlijke gevallen wijkt de rechter wel eens van deze strikte termijnen af. Dit hangt wel geheel af van de feiten en omstandigheden van het geval en wat de reden is dat een verzoek tot ontkenning buiten de gestelde termijn is ingediend.

Als het verzoek tot ontkenning van het vaderschap wordt toegewezen, heeft dit juridische gevolgen. In deze gevallen wordt namelijk geacht dat het vaderschap nooit rechtsgevolgen heeft gehad. De feitelijke situatie wordt dan zogezegd “teruggedraaid” naar hoe de situatie zou zijn als er nooit vaderschap heeft bestaan. Dit betekent alleen niet dat voor de vader van wie het vaderschap is ontkend een recht ontstaat tot een vordering ofwel “teruggave” van de gemaakte kosten, zoals van verzorging, opvoeding of studie.

Een verzoek tot ontkenning van het vaderschap moet altijd door tussenkomst van een advocaat bij de rechtbank ingediend worden en kan niet onderling tussen ouders worden afgesproken. Mocht u hulp wensen bij indiening van een dergelijk verzoek of wilt u graag advies hierover, neem dan contact op met onze gespecialiseerde advocaten bij Farber Zwaanswijk Advocaten.