Aanvang verjaringstermijn
Het recht tot strafvordering (vervolging) kan verjaren. Dit betekent dat na een bepaalde termijn iemand niet meer vervolgd kan worden voor het strafbare feit dat hij of zij heeft gepleegd. Welke verjaringstermijn geldt wordt hierna besproken. Eerst zal besproken worden wanneer de verjaringstermijn begint te lopen.
De verjaringstermijn vangt aan op de dag na die waarop het feit is gepleegd. Als het strafbare feit is gepleegd op 1 januari 2024 dan begint de verjaringstermijn dus te lopen op 2 januari 2024. Slechts in sommige gevallen wijkt de aanvang van de verjaringstermijn af. In het geval dat een vrouw die de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt genitaal wordt verminkt vangt de verjaringstermijn bijvoorbeeld pas aan op de dag nadat zij achttien jaar wordt.
Verjaringstermijn verschilt per delict
Onderscheid tussen overtredingen en misdrijven
De verjaringstermijn verschilt per delict. Ten eerste wordt een onderscheid gemaakt tussen overtredingen en misdrijven. Een overtreding is een lichter strafbaar feit dat bij veroordeling niet altijd op het strafblad komt te staan. Overtredingen verjaren na drie jaar. Voor misdrijven geldt een langere verjaringstermijn.
Onderscheid tussen misdrijven aan de hand van de maximumstraf
Ten tweede wordt binnen de categorie misdrijven een onderscheid gemaakt aan de hand van de maximumstraffen die op een misdrijf gesteld staan:
- Voor misdrijven waarop geldboete, hechtenis of gevangenisstraf van niet meer dan drie jaren is gesteld geldt een verjaringstermijn van zes jaar;
- Voor misdrijven waarop tijdelijke gevangenisstraf van meer dan drie jaren is gesteld geldt een verjaringstermijn van twaalf jaar;
- Voor misdrijven waarop een gevangenisstraf van acht jaar of meer is gesteld geldt een verjaringstermijn van twintig jaar.
De verjaringstermijn voor misdrijven is dus respectievelijk zes, twaalf of twintig jaar.
Dit betekent dat een verdachte nog vervolgd kan worden voor deze strafbare feiten ook al zijn er al jaren verstreken. Na verstrijken van bovengenoemde termijnen is vervolging niet meer mogelijk.
Geen verjaring
Een uitzondering op de verjaringstermijnen geldt voor hele ernstige misdrijven zoals moord en verkrachting. Voor deze misdrijven geldt geen verjaringstermijn. Het recht op vervolging van de dader van deze misdrijven verjaart derhalve nooit. Door een wetswijziging in 2013 is het aantal misdrijven waarvoor geen verjaringstermijn geldt uitgebreid. Heden geldt geen verjaringstermijn voor de volgende misdrijven:
- Alle misdrijven waarop gevangenisstraf van twaalf jaren of meer is gesteld (hieronder valt bijvoorbeeld moord);
- De specifieke misdrijven:
- (Gekwalificeerde) opzetaanranding van iemand die jonger is dan achttien jaar;
- Schuldverkrachting;
- Opzetverkrachting;
- Aanranding van iemand in de leeftijd van zestien tot achttien jaar, aanranding van iemand in de leeftijd van zestien tot achttien jaar met dwang, geweld of bedreiging;
- Verkrachting van iemand in de leeftijd van zestien tot achttien jaar ten aanzien waarvan de verdachte een zorgverplichting had;
- (Gekwalificeerde) aanranding van iemand in de leeftijd van twaalf tot zestien jaar;
- Aanranding van iemand jonger dan twaalf jaar;
- Kinderpornografie;
- Bijwonen van een voorstelling met kinderpornografie.
De reden dat voor deze delicten geen verjaringstermijn geldt is gelegen in de ernst van die delicten. Ook lange tijd nadat een moord is gepleegd of nadat iemand is verkracht bestaat nog de behoefte om de waarheid aan het licht te brengen en de dader te straffen. Bovendien kan het bewijs dat het strafbare feit is gepleegd en door wie soms pas jaren later gevonden worden. Bijvoorbeeld door een DNA-match.
Poging, voorbereiding, medeplegen
Tot slot is van belang dat dezelfde verjaringstermijnen gelden als slechts een poging is gedaan tot plegen van het delict, het delict slechts is voorbereid of als een verdachte slechts medeplichtig is.
Conclusie
Mocht iemand dus lang geleden een strafbaar feit hebben gepleegd, dan kan hij of zij in sommige gevallen na lange tijd nog vervolgd worden. Dit kan lange tijd onzekerheid met zich mee brengen. Voor slachtoffers en nabestaanden kan dit juist de gerechtigheid geven waar zij lang op hebben gewacht.
